Η απαγόρευση του Γιώργου Χατζιδάκι να ερμηνεύσει ο Μανώλης Μητσιάς τον «Γιάννη τον φονιά» ξύπνησε μνήμες από τον «εμφύλιο» το καλοκαίρι του 1984, που οδηγήθηκε στα δικαστήρια, τις εμπρηστικές δηλώσεις και την ανακωχή που απέδειξε πως πάνω απ' όλους είναι τα ίδια τα τραγούδια
ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ: Όλα τα νέα των celebrities με ένα κλικ στο #CelebrityNewsCyprus
Η απρόσμενα αδι-ανόητη απαγόρευση του θετού γιου του Μάνου Χατζιδάκι, Γιώργου, στον Μανώλη Μητσιά να ερμηνεύσει, σε πρόσφατη συναυλία του, ένα τραγούδι που ο συνθέτης και ο Νίκος Γκάτσος έγραψαν για εκείνον, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που έχει απασχολήσει τον δημόσιο διάλογο αρκετές φορές στο παρελθόν, άλλοτε σε χαμηλούς τόνους κι άλλοτε πάλι με μεγάλες εντάσεις, αυτό της πνευματικής ιδιοκτησίας του μουσικού έργου.
Μπορεί κατά καιρούς να έχουν ξεσπάσει διάφορες προσωπικές κόντρες μεταξύ συγκεκριμένων δημιουργών και ερμηνευτών οι οποίες οδήγησαν σε προσωρινές ή μακροχρόνιες απαγορεύσεις εκτέλεσης, στα μέσα της δεκαετίας του΄80, ωστόσο, το ελληνικό τραγούδι βίωσε έναν πρωτοφανή στα χρονικά εμφύλιο πόλεμο με τους κορυφαίους συνθέτες και στιχουργούς της χώρας να απαγορεύουν σε σημαντικούς ερμηνευτές τα τραγούδια που οι ίδιοι τούς είχαν εμπιστευτεί κάποια χρόνια πριν.
Ήταν την άνοιξη του 1984 όταν μια ομάδα δημιουργών, με επικεφαλής τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Μάνο Χατζιδάκι, και την συμμετοχή των Γιάννη Μαρκόπουλου, Σταύρου Ξαρχάκου, Γιάννη Σπανού, Σταύρου Κουγιουμτζή, Ηλία Ανδριόπουλου, Γιώργου Χατζηνάσιου, και Μίμη Πλέσσα, απαγόρευσαν στην Χάρι Αλεξίου και τον Γιώργο Νταλάρα να ερμηνεύσουν τα τραγούδια τους στις πολυαναμενόμενες κοινές εμφανίσεις τους στο #ΘέατροΤέντα, που ξεκινούσαν σε λίγες ημέρς.
Η απαγόρευση απευθυνόταν και προς την Δήμητρα Γαλάνη, η οποία ήταν εκείνη την περίοδο Πρόεδρος της Ένωσης Τραγουδιστών Ελλάδος (ΕΤΕ).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Ο Μανώλης Μητσιάς απήγγειλε τον «Γιάννη τον φονιά» μετά την αδι-ανόητη απαγόρευση του γιου του Μάνου Χατζιδάκι
- Άννα Βίσση, Καίτη Γαρμπή & Σπύρος Μπιμπίλας στο πλευρό του Μανώλη Μητσιά & κατά του γιου του Μάνου Χατζιδάκι
Ο λόγος της σύρραξης ήταν η διαφωνία των συγκεκριμένων δημιουργών με ένα νέο σχέδιο νόμου – ψηφίστηκε εντέλει σχεδόν μια δεκαετία αργότερα, το 1993- σχετικά με τα πνευματικά δικαιώματα το οποίο προέβλεπε, μεταξύ άλλων, την είσπραξη συγγενικών δικαιωμάτων (ποσοστού αμοιβής) από τους τραγουδιστές για την εκτέλεση των τραγουδιών τους σε ραδιοτηλεοπτικά μέσα.
Η διαφωνία τους, μάλιστα, με όσα όριζε το εν λόγω νομοσχέδιο οδήγησε την συγκεκριμένη ομάδα συνθετών και στιχουργών, με μπροστάρηδες τους Χατζιδάκι – Θεοδωράκη, να έρθουν σε σύγκρουση και με τους ομότεχνούς τους, να αποχωρήσουν από το υπάρχον συνδικαλιστικό τους όργανο, την Ένωση Μουσικοσυνθετών Στιχουργών Ελλάδος (ΕΜΣΕ) και να δημιουργήσουν την βραχύβια, όπως σύντομα αποδείχτηκε, Ένωση Δημιουργών Ελληνικού Τραγουδιού (ΕΔΕΤ).
Οι ημέρες εκείνες ήταν από τις πιο σκοτεινές του σύγχρονου ελληνικού τραγουδιού το οποίο βίωνε μια μεγαλύτερη κρίση της πρόσφατης ιστορίας του. Οι κατηγορίες που ανταλλάχθηκαν δημόσια ήταν βαριές. Ο Μάνος Χατζιδάκις κάνει λόγο για «καλλιτέχνες με κάλπικη τέχνη» και «επηρμένους» ενώ ο Μίκης Θεοδωράκης αναφέρεται σε τραγουδιστές που «δεν θέλει να τους ξέρει και δεν θέλει να τον ξέρουν».
Από την άλλη πλευρά η οι Ενώσεις των τραγουδιστών αλλά και των μουσικών απειλούν με ολικό μποϊκοτάζ τα μουσικά έργα των δημιουργών σε περίπτωση που επιμείνουν στο απαγορευτικό τους.
Την ίδια στιγμή συνθέτες και στιχουργοί που είχαν συνυπογράψει κάποια τραγούδια με τους δημιουργούς της διαμάχης αντιτάσσονταν σθεναρά στην απαγόρευση.
Πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα ο πολυγραφότατος και σημαντικός Λευτέρης Παπαδόπουλος ο οποίος δηλώνει ευθαρσώς πως ως πνευματικός ιδιοκτήτης του 50% των τραγουδιών επιτρέπει στους τραγουδιστές να τα ερμηνεύσουν. Την ίδια θέση κράτησαν κι άλλοι εξέχοντες στιχουργοί – ποιητές μεταξύ των οποίων οι Κώστας Τριπολίτης, Μάνος Ελευθερίου κ.α.
Λίγες ημέρες πριν την προγραμματισμένη πρεμιέρα τους, η οποία έγινε τελικά με έναν μήνα καθυστέρηση, Νταλάρας και Αλεξίου, ανακοινώνουν πως παρά την απαγόρευση θα ερμηνεύσουν τα επίμαχα τραγούδια, αποφεύγουν ωστόσο να χρησιμοποιήσουν βαρύς χαρακτηρισμούς:
«Θλίβομαι γιατί ο Μίκης Θεοδωράκης μαζί με τον Μάνο Χατζιδάκι είναι οι μόνοι άνθρωποι στους οποίους αδυνατώ να απαντήσω με τον ίδιο τρόπο που μου επιτέθηκαν γιατί τους αγαπώ και τους σέβομαι» δηλώνει με νόημα ο Γιώργος Νταλάρας ανακοινώνοντας, μερικά 24ωρα αργότερα, πως πήραν την απόφαση να μην τραγουδήσουν τελικά τραγούδια των Χατζιδάκι – Θεοδωράκη στις επερχόμενες εμφανίσεις τους.
Η υπόθεση θα οδηγηθεί τελικά στα δικαστήρια. Σε πρώτη φάση χαρακτηρίζεται νόμιμη η απαγόρευση, ωστόσο, μετά την παρέμβαση διαφωνούντων δημιουργών και συνδημιουργών των τραγουδιών, κάποιοι μάλιστα από τους οποίους ανήκαν στη νεοσύστατη ΕΔΕΤ, όπως Σταύρος Κουγιουμτζής, αποφασίζεται η άρση της.
Οι τόνοι σιγά – σιγά αρχίζουν να πέφτουν, ο καιρός περνά, οι μνήμες από τους τρεις σχεδόν εφιαλτικούς μήνες του εμφυλίου αρχίζουν να ξεθωριάζουν, η ΕΔΕΤ διαλύεται, ο Θεοδωράκης και ο Χατζιδάκις τα ξαναβρίσκουν με τους τραγουδιστές, συνεργάζονται και πάλι μαζί τους, δημιουργούν κι άλλες κοινές μουσικές στιγμές, αποδεικνύοντας, τελικά, πως τα ίδια τα τραγούδια έχουν, διαχρονικά, μεγαλύτερη δύναμη, ακόμη κι από αυτούς που τα δημιούργησαν, και δεν κινδυνεύουν ούτε από τη χειρότερη εκτέλεση.
Κι η ιστορία αυτή αποτελεί ένα πολύτιμο μάθημα για τους σημερινούς κληρονόμους των μουσικών έργων των μεγάλων δημιουργών.
